Mini rozmówki

Niniejsze rozmówki zostały opracowane na podstawie słowniczka z przewodnika "Kenia, Tanzania i Zanzibar" wydanego przez Wydawnictwo PASCAL.

Jak na całym świecie, w Afryce Wschodniej również dobrze widziana jest znajomość choćby kilku zwrotów w miejscowym języku, warto zatem poświęcić kilka chwil przed podróżą, żeby kilka z poniższych opanować.

Powitania i zwroty grzecznościowe

Najczęściej usłyszymy takie powitania:

  • Jambo ‘cześć’
    • odp.: Jambo
  • Karibu ‘zapraszam, proszę wejdź’
    • odp.: Asante
oraz pełniejsze formy:
  • Hujambo? 'jak się masz'
    • odp.: Sijambo 'dobrze'
  • Hamjambo? 'jak się macie?'
    • odp.: Hatujambo 'dobrze'
  • Habari? 'jak się masz? co słychać?'
    • odp.: Nzuri/salama 'dobrze'
  • Na wewe? 'a co u ciebie?'
  • Shikamoo 'przywitanie/pozdrowienie starszej osoby'
    • odp.: Marahaba

W pozdrowieniach między młodymi osobami można usłyszeć nieco inne zwroty:

  • mambo ‘jak sprawy?’ (trochę żargonowe – jak nasze „siema?”)
  • vipi ‘co słychać?’
  • sema ‘co powiesz?'
    • odpowiedzi to np. poa i safi oznaczające ‘w porządku’.

W suahili nie występuje klasyczne ‘dzień dobry’ – w tej roli możemy użyć wyrażeń z habari 'wiadomości':

  • habari za leo ‘co dzisiaj słychać’
  • habari za asubuhi ‘jak się masz z rana’
  • habari za jioni ‘jak się masz wieczorem’
    • odpowiemy nzuri/salama

Chcąc wejść do czyjegoś domu zawołamy:

  • hodi 'czy mogę wejść?'
    • w odpowiedzi usłyszymy karibu! 'zapraszam, proszę wejdź'

A pożegnamy się np. takimi zwrotami

  • Kwa heri 'do widzenia'
  • Tutakutana kesho 'do jutra'
  • Usiku mwema 'dobrej nocy'
  • Lala salama 'śpij dobrze'

Zwroty podstawowe

  • Tak Ndiyo
  • Nie Hapana, La
  • Proszę Tafadhali
  • Przepraszam Samahani
  • Dziękuję Asante
  • Dobrze, w porządku Nzuri, Salama
  • Być może Labda
  • Nie ma problemu Hakuna matata
  • Spokojnie, powoli Pole pole
  • Dobrze Vizuri
  • Źle Vibaya
  • Prawda Kweli
  • Fałsz Si kweli
  • Pan Bwana
  • Pani Bibi, Mama
  • Osoba starsza Mzee
  • Dziecko/dzieci Mtoto/watoto
  • Przyjaciel/przyjaciółka Rafiki
  • Mąż Mume
  • Żona Mke
  • Turysta Mtalii
  • Europejczyk (biały) Mzungu
  • Afrykanin Mwafrika
  • Tanzańczyk Mtanzania
  • Kenijczyk Mkenya
  • Ja Mimi
  • Ty Wewe
  • On/ona/ono Yeye
  • My Sisi
  • Wy Nyinyi
  • Oni Wao
  • Tutaj Hapa
  • Tam Huko
  • Co? Nini?
  • Kto? Nani?
  • Gdzie? Wapi?
  • Kiedy? Lini?
  • Dlaczego? Kwa nini?
  • Jak masz na imię? Jina lako nani/unaitwa nani?
    • Mam na imię... Jina langu.../ninaitwa....
  • Skąd pochodzisz? Unatoka wapi?
    • Pochodzę z Polski. Ninatoka Poland/Polandi
      • z Europy Ulaya
  • Gdzie mieszkasz? Unakaa wapi?
    • Mieszkam w hotelu... Ninakaa hoteli...
  • Dokąd jedziesz? Unasafiri/unakwenda wapi?
  • Czy jedziesz na safari? Unakwenda safari?
  • Jak długo tu zostaniesz? Utakaa hapa kwa muda gani?
  • Czy mówisz po angielsku/suahili? Unasema Kiingereza/Kiswahili?
    • Mówię trochę Ninasema kidogo.
    • Nie mówię po angielsku/suahili. Sisemi Kiingereza/Kiswahili.
  • Czy jest tu ktoś kto mówi po angielsku? Kuna mtu ambaye anasema Kiingereza?
  • Czy rozumiesz? Unaelewa?
    • Nie rozumiem. Sielewi.
    • Rozumiem. Naelewa
  • Proszę, mów powoli. Tafadhali sema pole pole.
  • Proszę, powtórz. Tafadhali sema tena.
  • Jak powiedzieć .... w suahili? Unasemaje ..... kwa Kiswahili?
  • Proszę, pomóż mi. Tafadhali nisaidie.
  • Podoba mi się Napenda
  • Chcę Nataka
  • Nie chcę Sitaki
  • Nie wiem Sijui

Hotel

  • Hotel (również restauracja) Hoteli
  • Hostel Gesti
  • Pokój/pokoje Chumba/vyumba
  • Łóżko/łóżka Kitanda/vitanda
  • Czy w pobliżu jest hotel? Kuna hoteli hapa karibuni?
  • Poproszę o pokój Nataka chumba
    • jeden kimoja
    • na pięć dni kwa siku tano
  • Ile kosztuje? Ni bei gani?
  • Czy jest...? Kuna...?
    • łazienka bafu
    • ubikacja choo
    • prąd umeme
    • wiatrak feni
    • klimatyzacja A.C.
    • ciepła woda maji ya moto
    • moskitiera chandalua
  • Potrzebuję.... Ninahitaji....
    • koca blanketi
    • poduszkę mto
    • prześcieradło shuka
    • mydło sabuni
    • ręcznik tauli
  • Chcę zapłacić Nataka kulipa
  • Rachunek Risiti
  • Karta Kadi, Visa

W mieście

  • Miasto Mji
  • Wieś Kijiji
  • Ulica Barabara, njia, mtaa
  • Wybrzeże Pwani
  • Plaża Ufukwe, baharini
  • Gdzie jest...? Iko wapi...?
    • bank benki
    • ambasada ... ubalozi wa...
    • muzeum makumbusho
    • policja stesheni ya polisi/ kituo cha polisi
    • poczta posta
    • informacja turystyczna ofisi ya watalii
    • dworzec kolejowy stesheni ya treni
    • dworzec autobusowy stesheni ya basi
    • lotnisko kiwanja cha ndege
    • kino sinema
    • kościół kanisa
    • meczet msikiti
    • dyskoteka disco
  • Chcę wymienić pieniądze Nataka kubadilisha pesa
  • Chcę rozmienić banknot Nataka kuvunja noti
  • Pieniądze Pesa, hela
  • Czek Hundi
  • Chciałbym zadzwonić Napenda kupiga simu
  • Czy jest tutaj telefon? Kuna simu hapa?
  • Zgubiłem się Nimepotea
  • Zawieź mnie do hotelu …. Nipeleke hoteli...

Zakupy

  • Sklep Duka
  • Apteka Duka la dawa
  • Księgarnia Duka la vitabu
  • Targ Soko
  • Ile to kosztuje? Ni bei gani?
  • Drogo Ghali
  • Tanio Rahisi
  • Proszę opuść cenę Punguza bei tafadhali
  • Chciałbym kupić... Nataka kununua...
  • Tylko oglądam Natazama tu
  • Poproszę jeden/dwa Nataka moja/mbili
  • Pokaż mi to Nionyeshe hii
  • Podoba mi się to Naipenda

Podróż

  • Podróż Safari
  • Podróżować Kusafiri
  • Autobus Basi
  • Minibus w Tanzanii Daladala
  • Minibus w Kenii Matatu
  • Miejscowa łódka Jahazi, dau
  • Motocykl Pikipiki
  • Pociąg Treni
  • Rower Baisikeli
  • Samochód Gari
  • Samolot Ndege, eropleni
  • Statek, prom Meli
  • Taxi Teksi
  • Chcę pójść/pojechać do.... Nataka kwenda...
  • Proszę pokaż mi drogę do... Tafadhali nionyeshe njia ya kwenda...
  • Szukam... Natafuta...
  • Czy to jest blisko? Iko karibu?
  • To jest daleko Iko mbali
  • Ile kilometrów? Kilomita ngapi?
  • O której odjeżdża pociąg do ...? Treni kwenda... inaondoka saa ngapi?
  • O której dojedziemy? Tutafika saa ngapi?
  • Chciałbym kupić bilet Nataka kununua tiketi
  • Ile kosztuje bilet do ...? Tiketi ya kwenda .... ni bei gani?
    • pierwsza klasa daraja la kwanza
    • druga klasa daraja la pili
    • trzecia klasa daraja la tatu
  • Paszport Pasipoti
  • Chciałbym wypożyczyć samochód Nataka kukodi gari
  • Idź/jedź prosto Nenda moja kwa moja
  • Skręć w lewo/prawo Pita kushoto/kulia
  • Poczekaj Ngoja
  • Zatrzymaj się Simama
  • Chciałbym tu wysiąść Nataka kushuka hapa

Zdrowie

  • Szpital Hospitali
  • Przychodnia Kituo cha afya, matibabu
  • Jestem chory Mimi ni mgonjwa
  • Mój towarzysz jest chory Rafiki yangu ni mgonjwa
  • Chcę się zobaczyć z lekarzem Nataka kumwona daktari
    • z dentystą daktari wa meno
  • Potrzebuję pomocy Naomba msaada
  • Pomocy! Nisaidie!
  • Zawołajcie lekarza! Mwite daktari!
  • Mam gorączkę Nina homa
  • Jestem przeziębiony Nina mafua
  • Boli mnie... Naumwa...
    • brzuch tumbo
    • gardło koo
    • głowa kichwa
    • serce moyo
    • ząb jino
    • ręka mkono
    • noga mguu
    • ucho sikio

Liczby

  • 1 moja
  • 2 mbili
  • 3 tatu
  • 4 nne
  • 5 tano
  • 6 sita
  • 7 saba
  • 8 nane
  • 9 tisa
  • 10 kumi
  • 11 kumi na moja
  • 12 kumi na mbili
  • 20 ishirini
  • 30 thelathini
  • 40 arobaini
  • 50 hamsini
  • 60 sitini
  • 70 sabini
  • 80 themanini
  • 90 tisini
  • 100 mia moja
  • 200 mia mbili
  • 1000 elfu
  • 10000 elfu kumi
  • 100000 laki
  • milion milioni
  • połowa nusu
  • ćwierć robo

Daty

  • poniedziałek Jumatatu
  • wtorek Jumanne
  • środa Jumatano
  • czwartek Alhamisi
  • piątek Ijumaa
  • sobota Jumamosi
  • niedziela Jumapili
  • dzisiaj leo
  • jutro kesho
  • wczoraj jana
  • teraz sasa
  • później baadaye
  • dzień, doba siku
  • ranek asubuhi
  • dzień mchana
  • wieczór jioni
  • noc usiku

Czas

Suahilijski system czasu różni się nieco od tego, którego używamy. Zaczyna się sześć godzin później niż znany nam system międzynarodowy. Pierwsza godzina jest godziną wschodu słońca, które na równiku wschodzi codziennie mniej więcej o tej samej porze (o godzinie 6 rano). Pierwsza godzina po wschodzie słońca to saa moja ‘pierwsza godzina’ i odpowiada godzinie 7 rano czasu międzynarodowego. Odpowiednio saa kumi na mbili ‘godzina dwunasta’ będzie odpowiadała naszej godzinie 6 - jest to system dwunastogodzinny.

  • Która teraz jest godzina? Ni saa ngapi sasa?
  • Jest godzina... Ni saa....
    • 9 rano tatu asubuhi
    • 12 w południe sita mchana
    • 18 sita jioni
  • minuta dakika
  • kwadrans robo
  • pół godziny nusu ya saa

Jedzenie, picie

  • Restauracja Hoteli
  • Kawiarnia Mkahawa
  • Bar Baa
  • Czy mogę dostać coś do picia? Naweza kupata kinywaji?
  • Chciałbym zamówić coś do jedzenia Napenda kuagiza chakula
  • Poproszę o rachunek Nipe risiti tafadhali
  • Menu Orodha ya chakula
  • Jestem głodny Nina njaa
  • Jestem spragniony Nina kiu
  • Nie jem mięsa Sili nyama
  • Talerz Sahani
  • Szklanka Glasi/bilauri
  • Nóż Kisu
  • Widelec Uma
  • Łyżka Kijiko
  • Gotować Kupika
  • Jedzenie Chakula/vyakula
    • banany (też na ciepło do posiłku) ndizi
    • cebula kitunguu
    • chleb mkate
    • ciastko biskuti/ keki
    • cukier sukari
    • frytki chipsi
    • jajko/jajka yai/mayai
    • krab kaa
    • kurczak kuku
    • masło siagi
    • miejscowe dania z ryżu, warzyw i mięsa biriani, pilau
    • mięso kozie nyama ya mbuzi
    • mięso (pieczone) nyama (choma)
    • miód asali
    • pieprz, ostra papryka pilipili
    • rodzaj chlebka indyjskiego chapati
    • rodzaj miejscowej gęstej kaszki ugali
    • ryba samaki
    • ryż wali
    • sól chumvi
    • wieprzowina nyama ya nguruwe
    • wołowina nyama ya ng’ombe
    • ziemniaki viazi
    • zupa supu
  • Napój/napoje Kinywaji/vinywaji
    • herbata chai
    • kawa kahawa
    • mleko maziwa
    • napoje alkoholowe pombe
    • napoje gazowane soda
    • napój imbirowy tangawizi
    • piwo (zimne) bia (baridi)
    • sok juisi
    • wino mvinyo
    • woda maji
  • Owoc/owoce Tunda/matunda
    • ananas nanasi
    • awokado embe mafuta
    • banan ndizi
    • cytryna limau
    • daktyl tende
    • kokos nazi
    • mango embe
    • melon tikiti
    • maracuja pasheni
    • papaja papai
    • pomarańcza chungwa
    • trzcina cukrowa muwa

Zwierzęta

  • zwierzę/zwierzęta mnyama/wanyama
  • Co to za zwierzę? Ni mnyama gani?
  • antylopa gnu nyumbu
  • bawół nyati
  • gazela swala
  • gepard duma
  • hiena fisi
  • hipopotam kiboko
  • impala impala
  • lampart chui
  • krokodyl mamba
  • lew simba
  • lis, szakal mbweha
  • małpa (gereza) mbega
  • małpa (koczkodan) kima
  • małpa (pawian) nyani
  • nosorożec kifaru
  • pająk buibui
  • ptak ndege
  • ryba samaki
  • słoń ndovu, tembo
  • wąż nyoka
  • wielbłąd ngamia
  • wilk mbwa mwitu
  • zebra pundamilia
  • żółw kobe
  • żyrafa twiga
  • owad mdudu
  • komar mbu
  • koń farasi
  • kot paka
  • koza mbuzi
  • krowa ng’ombe
  • kura kuku
  • osioł punda
  • owca kondoo
  • pies mbwa
  • świnia nguruwe
  • zając sungura

Znaki informacyjne

  • Hatari Niebezpieczeństwo
  • Maelezo Informacja
  • Imefunguliwa Otwarte
  • Imefungwa Zamknięte
  • Usivute sigara Palenie zabronione
  • Choo/ Msalani Toaleta
    • wanawake damska
    • wanaume męska
  • Kuingia Wejście
  • Kutoka Wyjście
  • Haifai Nie należy, nie wypada
  • Hairuhisiwi/ Hapana ruhusa Zabrania się
  • Simama Zatrzymaj się

Więcej materiału znajdą Państwo w rozmówkach opracowanych przez Sławomira Perzynę.